ಶಿವನ ಸಂಕಟ

ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲೊಂದು ಸುಂದರವಾದ ಪದ್ಯವಿದೆ:

ಪ್ರಣಯಕುಪಿತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದೇವೀಂ ಸಸಂಭ್ರಮವಿಸ್ಮಿತ
ಸ್ತ್ರಿಭುವನಗುರುರ್ಭೀತ್ಯಾ ಸದ್ಯಃಪ್ರಣಾಮಪರೋಽಭವತ್ |
ನಮಿತಶಿರಸೋ ಗಂಗಾಲೋಕೇ ತಯಾ ಚರಣಾಹತಾ
ವವತು ಭವತಸ್ತ್ರ್ಯಕ್ಷಸ್ಯೈತದ್ವಿಲಕ್ಷಮವಸ್ಥಿತಮ್ ||

ಯಾವುದೋ ಪ್ರಣಯಕಲಹದಲ್ಲಿ ದೇವಿ ಪಾರ್ವತಿ ಕುಪಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಅದನ್ನು ಸಂಭ್ರಮವಿಸ್ಮಯಗಳಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಶಂಕರನು ಭಯವನ್ನಭಿನಯಿಸುತ್ತಾ ಆಕೆಯನ್ನು ರಮಿಸಲು ಅವಳ ಕಾಲಿಗೇ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ (Acting over smart ಎಂದರೆ ಇದೇ ಇರಬೇಕು).  ಹೋಗಲಿ, ಇದರಿಂದ ಸತಿಯ ಕೋಪ ಇಳಿಯಬೇಕಲ್ಲವೇ?  ಶಿವನ ಗ್ರಹಚಾರ, ಮೊದಲೇ ಕೋಪಗೊಂಡಿರುವ ಪಾರ್ವತಿಗೆ ಆತನ ಬಾಗಿದ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮನೆಮಾಡಿದ್ದ ಗಂಗೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳಬೇಕೇ?  ಸರಿ, ಕೋಪ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೆರಳಿ, ತಲೆವಾಗಿದ ಶಿವನನ್ನೇ ಒದ್ದುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ (ಬೇಕಿತ್ತೇ ಇದು?) ಆ ಮುಕ್ಕಣ್ಣನಿಗೆ ಒದಗಿದ ಇಂತಹ ವಿಲಕ್ಷಣಸ್ಥಿತಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ :) ಇದು ಪದ್ಯದ ಭಾವಾರ್ಥ.

ಈ ಪದ್ಯದ ಮೂಲ ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು.  ಹರಿಣೀ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸೊಗಸಾದ ಪದ್ಯವನ್ನು ಅದೇ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದೇನೆ.  ಈ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಡೆಬಿಡದೇ ಬರುವ ಗುರ್ವಕ್ಷರಗಳು (ದೀರ್ಘಾಕ್ಷರಗಳು) ಕನ್ನಡದ ಜಾಯಮಾನಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ತೊಡಕು, ಆದರೂ ಪ್ರಯತ್ನವಷ್ಟೇ:

ಪ್ರಣಯದೆಡೆಯೊಳ್ ಕೋಪಂಗೊಂಡಾ ಶಿವಾನಿಯನೋಡುತಂ
ವಿನಯಭಯದೊಳ್ ಕಾಲೊಳ್ ಬೀಳಲ್ ಚರಾಚರನಾಯಕಂ
ಕನಲುತೊದೆವಳ್ ಮತ್ತಂ ಗಂಗಾವಿಳಾಸವ ಕಾಣಲೀ
ತ್ರಿಣಯನನಿಗಾದೀ ವೈಚಿತ್ರ್ಯಂ ಸದಾ ಪೊರೆಗೆ ಸರ್ವರಂ

ಇದೇನನ್ಯಾಯ, ಜಗಜ್ಜನನಿ, ಮಹಾದೇವಿ ಹೀಗೆ ಮನುಷ್ಯಮಾತ್ರರಂತೆ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಪಕ್ಕಾಗುವುದುಂಟೇ, ಅದರಲ್ಲೂ ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದ ಮಹಾದೇವ ಶಂಕರನಿಗೆ ಒದೆಯುವುದೆಂದರೇನು? ಎಂತಹ ಅಪಚಾರ? - ಈ ತರ್ಕಕ್ಕೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ತಾವಿಲ್ಲ.  ಮಹಾದೇವದೇವಿರನ್ನೂ ನಮ್ಮ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಳಿಸಿಕೊಂಡು ನಮ್ಮ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಅವರಿಂದಾಡಿಸಿ ನೋಡುವುದರಲ್ಲೇ ಮನುಷ್ಯನ ಆನಂದವಿರುವುದು ಅಲ್ಲವೇ?  ಇದೊಂದು ಮುದ್ದಾದ ಪ್ರಣಯಕಲಹ ಎನ್ನುವುದಷ್ಟು ನಮಗೆ ಮುಖ್ಯ.

"ಪಾರ್ವತೀಪರಮೇಶ್ವರರ ಪ್ರಣಯಕಲಹ" - ಎಲ್ಲೋರಾ ಗುಹಾದೇವಾಲಯದ ಶಿಲ್ಪ

ಆದರೂ ಏನೇ ಹೇಳಿ, ಈ ಪದ್ಯವನ್ನೋದಿದಾಗ ಅಂತಃಕರಣವುಕ್ಕಿ ಬರುವುದು ಶಿವನ ಮೇಲಲ್ಲ, ಗಂಗೆಯ ಮೇಲೆ.  ಈ ಗಂಗೆ ಸಹನಾಮೂರ್ತಿ, ಪ್ರೇಮಮೂರ್ತಿ ಬಿಡಿ. ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಹಾಸತಿಯೆಂದರೆ ಆಕೆಯೇ. ನೋಡಿ, ಬಗ್ಗಿದಾಗೊಮ್ಮೆ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಾಕ್ಷಣಕ್ಕೇ ಪಾರ್ವತಿಗೆ ಸವತಿಮಾತ್ಸರ್ಯವುಕ್ಕಿ, ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದದ್ದು ಗಂಡನೆಂಬುದನ್ನೂ ನೋಡದೇ ಒದ್ದೇಬಿಟ್ಟಳು. ಆದರೆ ಇದೇ ಪಾರ್ವತಿ ದಿನದ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಯೂ ಶಿವನ ಅರ್ಧದೇಹವನ್ನೇ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವಳಲ್ಲಾ, ಅದನ್ನು ನೋಡಿಯೂ ಆ ಗಂಗೆ ಸುಮ್ಮನಿರುತ್ತಾಳಲ್ಲಾ, ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಪತಿಯ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬರುವ ಭಾಗ್ಯವೇ ಇಲ್ಲದೇ, ಯಾವುದೇ ಫಾಯದೆಯಿಲ್ಲದೇ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಯೂ ಶಿವಶಿವೆಯರ ಆಶ್ಲಿಷ್ಟಚೇಷ್ಟೆಗಳಿಗೆಲ್ಲಾ ಮೂಕಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಸುಮ್ಮನೇ ಶಿವನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂತಿರುವುದು ಯಾವ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ? ಅವನು ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದ, ಗೌರಿ ಒದ್ದಳು. ಆದರೆ ತನ್ನನ್ನು ತಲೆಯಮೇಲಿರಿಸಿಕೊಂಡೇ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಆಟವಾಡುವ ಶಿವನನ್ನು ಗಂಗೆ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಮುಳುಗಿಸಿಯೇಬಿಡಬಹುದಿತ್ತಲ್ಲವೇ? ಹಾಗೆ ಮಾಡದೇ ಸುಮ್ಮನೇ ಜಟೆಯ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಗಂಗಾಮಾತೆ ಕುಳಿತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಏತಕ್ಕಾಗಿ? ಇದೀಗ ನಿಜವಾದ platonic love ಅಂದರೆ.  ನನ್ನ ಕೇಳಿದರೆ ಅಂತಹ ತುಂಬು ಪ್ರೇಮವೇ ಗಂಗೆಗೆ ಆ ಪಾವನತ್ವವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುವುದು.  ಆ ಪರಮಪಾವನೆಯು ಗೌರಿಯ ಕಾಲ್ಸೋಕಿ ಗೌರಿಯ ಪಾದವೇ ಪಾವನವಾಯಿತೆನ್ನಲು ಅಡ್ಡಿಯೇನು?  ಜಗತ್ತಿಗೇ ಸೌಭಾಗ್ಯದಾತೆಯಾದ ಗೌರಿಯು ಗಂಗೆಯ ಅಳಲನ್ನು ಕಾಣದೆ ಹೋದಳೇ?  ಆ ತ್ಯಾಗಮಯಿಯ ಪ್ರೇಮವೇ ಈ ಶಿವಶಿವೆಯರ ಪ್ರಣಯೋತ್ಸವವನ್ನೂ ಪೊರೆಯುತ್ತಿದೆಯೆಂದರೆ ಅತಿಶಯವೇನು?  ಆದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಪೊರೆಯಬೇಕಾದ್ದು ಶಿವನ ಈ ವಿಚಿತ್ರಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ, ಗಂಗೆಯ ಅಳವರಿಯದ ಪ್ರೇಮ.

ಅದೇ ಲಹರಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಮತ್ತೆರಡು ಪದ್ಯಗಳು, ವಾರ್ಧಕಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ:

ಕುದಿವ ಕೋಪದ ಶಿವೆಯನೊಲಿಸೆ ಮಣಿವನ ಶಿರದಿ
ನದಿಸತಿಯ ಕಂಡು ಕಡುಮುಳಿದು ಶಂಕರಶಿರವ
ನೊದೆಯೆ ಹಾ ಪರಮಪಾವನೆಯ ಸೋಂಕಿದ ಚರಣ ಪರಮಪಾವನವಾದುದೈ
ಒದೆವಳಾ ಗೌರಿ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದೊಳ್ ಗಂಗೆ
ಯೊದೆವಳೇಂ ಪತಿದೇಹದರ್ಧವಾಂತಿಹ ಸತಿಯ
ಮದನಚೇಷ್ಟೆಗಳನನುಗಾಲ ಕಾಣುತ ಸುದತಿ ಪರಮಶಾಂತಿಯನಳಿದಳೇಂ

ಕನಲಿದಳೆ ಕೊರಗಿದಳೆ ಮರುಗಿದಳೆ ಸೊರಗಿದಳೆ
ಮುನಿದು ಶಿವಶಿರವ ಧೀಂಕಿಡುತ ಪುಡಿಗಟ್ಟಿದಳೆ
ಪ್ರಣಯವಂಚಿತೆಗಂಗೆಯಳಲ ಕಾಣಳೆ ಗೌರಿ ಜಗದ ಮಂಗಳದಾತೆಯು
ಮುನಿಯ ತೆರದೊಳದೇಕೆ ತಪಗೈವಳೀ ತಪ
ಸ್ವಿನಿ ಜಹ್ನುಸುತೆಯಿವಳ ಕಿನಿಸಿರದ ಪ್ರೇಮಸೌ
ಜನಿಯಲ್ತೆ ಶಿವೆಯ ಪ್ರಣಯೋತ್ಸವವ ಪೊರೆವುದಾ ಪ್ರೇಮಮಯಿ ಪೊರೆಯಲೆಮ್ಮಂ

ನಮ್ಮ ಮೋಜುಗಳೀಗ ಮುಗಿದಿಹುದು

ಇದು William Shakespeare ಕವಿಯ ಖ್ಯಾತ "Our Revels now are ended" ಸಾಲುಗಳ ಭಾವಾನುವಾದ (ದ ಟೆಂಪೆಸ್ಟ್ ನಾಟಕದಿಂದ):
:
ನಮ್ಮ ಮೋಜುಗಳೀಗ ಮುಗಿದಿಹುದು. ಈ ನಟರು,
ಮೊದಲೆ ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ, ಬರಿ ಗಾಳಿಗೊಂಬೆಗಳು;
ಕರಗಿ ಹೋದರು ತೆಳ್ಪು ಗಾಳಿಯೊಳತೆಳ್ಪಾಗಿ;
ಹಾಸಿರದ ಹೊಕ್ಕೆನಿಸುವೀ ಮಾಯದಾಟದೊಲ್
ಉನ್ನತ ಸ್ತಂಭಗಳ್, ಭವ್ಯ ಪ್ರಾಕಾರಗಳ್
ದಿವ್ಯಗೋಪುರಗಳ್, ಅಷ್ಟೇಕೆ ಈ ನೆಲವನೆಯೆ
ತನ್ನೆಲ್ಲ ಸಿರಿಗೂಡಿ ಇಗೊ ಕರಗಲಿಹುದಿನ್ನು,
ಗುರುತೊಂದನುಳಿಸದೆಲೆ ಕರಗಿದೀ ಯಕ್ಷಕಿ-
ನ್ನರಲೋಕದಂತೆವೋಲ್. ಕನಸಿನಂತೆನಿಸುವೀ
ಆಳಬಾಳ್ ಅತಿ ಕಿರಿದು, ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ ದೀರ್ಘ
ನಿದ್ರಾ ಸುಷುಪ್ತಿಯೊಳ್ 
:
- ೦೯/೧೦/೨೦೧೮
:
ಮೂಲ:
Our revels now are ended
:
Our revels now are ended. These our actors,
As I foretold you, were all spirits and
Are melted into air, into thin air:
And, like the baseless fabric of this vision,
The cloud-capp'd towers, the gorgeous palaces,
The solemn temples, the great globe itself,
Yea, all which it inherit, shall dissolve
And, like this insubstantial pageant faded,
Leave not a rack behind. We are such stuff
As dreams are made on, and our little life
Is rounded with a sleep.
:
ಕೆಲವು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು:

ಗಾಳಿಗೊಂಬೆಗಳು
ಮೂಲದಲ್ಲಿ "spirits" ಎಂಬ ಪದವಿದೆ.  ಇದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪ, ಚೇತನ, ಶಕ್ತಿ, ಹೀಗೆ ಹಲವು ರೀತಿ ಅನುವಾದ ಮಾಡಬಹುದು.  ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ Melted into air ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಕವಿ.  ಅದನ್ನೇ ಮುಂದೆ ಸೂಚಿಸಲು dissolve ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಕರಗಿಹೋಗಬೇಕಾದರೆ ಅವು ಕೇವಲ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಶಕ್ತಿ/ಚೇತನದಂತಲ್ಲದೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ರೂಪ ಧರಿಸಿರಬೇಕಷ್ಟೇ.  ಇಲ್ಲಿರುವ ಜನ, ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡ, ಅರಮನೆ, ದೇವಾಲಯ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಾಸ್ಪರನ ಮಾಯಾಸೃಷ್ಟಿ.  ಅವು ಕೇವಲ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲ, ಸತ್ಯವೇನೋ ಎಂಬಂತೆ ಭಾಸವಾಗುವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರೂಹುಗಳು.  ಆದರೆ ಸತ್ಯವಲ್ಲ.  ಅವು ಮಾಯಾಬಲದಿಂದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ರೂಪ ಧರಿಸಿದ್ದುವು - ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಗಾಳಿಗೊಂಬೆಗಳೆಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹಾಸಿರದ ಹೊಕ್ಕೆನಿಸುವೀ ಮಾಯದಾಟದೊಲ್
ಮೂಲದಲ್ಲಿ "baseless fabric of this vision"  ಎಂದಿದೆ.  vision ಎಂದರೆ ಸ್ವಪ್ನದಂತಹ ಕಾಣ್ಕೆ.  ನೋಡಲು ಸತ್ಯವೆಂಬಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದು ಮಾಯೆ.  ಕೇವಲ ಮಾಯೆಯೆಂದು ಅನುವಾದಿಸಿದರೂ ಸಾಕು, ಆದರೆ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಸ್ಪರೋ ಒಂದು ಮಾಯದಾಟದ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನೇ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಆದ್ದರಿಂದ vision ಎಂಬುದು "ಮಾಯದಾಟ" ಎಂದು ತರ್ಜುಮೆಯಾಯಿತು.  ಇನ್ನು baseless ಎಂಬುದು ಹಲವು ಅರ್ಥಚ್ಛಾಯೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ.  ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಬುಡವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದಾದರೂ, ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿರುವುದೆಲ್ಲವೂ ನಿರಾಧಾರ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ವಸ್ತುವಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ರೂಹುಗಳಷ್ಟೇ ಎಂಬುದು ಕವಿಯ ಭಾವ - insubstantial (ಹುರುಳಿಲ್ಲದ, ಅವಾಸ್ತವ) ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಕವಿಯೇ ಮುಂದೆ ಬಳಸುತ್ತಾನೆ.  ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಕತೆ ಕೇವಲ ಕಂಡು ಮರೆಯಾಗುವ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳ ನೆಯ್ಗೆ.  ಅದಕ್ಕೇ ನೆಯ್ಗೆಯ ಪರಿಭಾಷೆಯ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕು ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದೇನೆ.  ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ನೇಯುವಾಗ ದಾರಗಳು ಉದ್ದುದ್ದಕ್ಕೆ, ಅಡ್ಡಡ್ಡಕ್ಕೆ ಒಂದರೊಳಗೊಂದು ಹೆಣೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.  ಒಂದು ಹಾಸು, ಮತ್ತೊಂದು ಹೊಕ್ಕು.  ಅವೆರಡರ ಬಿಗಿಯಾದ ಬಂಧ ನಮಗೆ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.  ಆದರೆ ಹಾಸಿಲ್ಲದ ಹೊಕ್ಕೋ, ಹೊಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಹಾಸೋ ಕೇವಲ ದಾರದ ಜೊಂಪೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ನೀಡಬಲ್ಲುದು, ಅದೂ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವುದಲ್ಲ.  ಈ ಮಾಯದಾಟದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ, ಬುಡವಿಲ್ಲದ್ದು.  ಅದಕ್ಕೇ "ಹಾಸಿರದ ಹೊಕ್ಕೆನಿಸುವೀ ಮಾಯದಾಟದೊಲ್"

ಈ ನೆಲವನೆಯೆ
ನೆಲವನೆ = ನೆಲ+ಮನೆ, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮನೆಯಾದ ಈ ನೆಲವೇ (ಭೂಮಿಯೇ) ಕರಗಲಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಭಾವ. ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ಮೂಲದಲ್ಲಿ "the great globe itself" ಎಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಭೂಮಿ, ಭೂಗೋಳ, ಭುವನ, ಪ್ರಪಂಚ ಎಂದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅನುವಾದಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಅಲ್ಲೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಿದೆ. ಕವಿಯು ಪ್ರಪಂಚ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಿತ್ತು ಆದರೆ "the great globe" ಎಂದೇ ಹೇಳುವುದರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾರ್ಥಕತೆಯಿದೆ - The Globe ಎನ್ನುವುದು ಆ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ರಂಗಮಂದಿರವೂ ಹೌದು. The Globeನ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತುಕೊಂಡು ಪ್ರಾಸ್ಪರೋ "the great globe itself, Yea, all which it inherit, shall dissolve" ಎಂದು ನುಡಿಯುವ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ - ಅದು ಸಮಯಸ್ಫೂರ್ತಿಯಿಂದ ಬಂದ ಸಾಲು. ಕವಿಯ ಉದ್ದೇಶ "ಈ ಪ್ರಪಂಚ" ಎಂದು ಹೇಳುವುದೇ ಆದರೂ ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ನೋಡುವ ಪ್ರೇಕ್ಷರಿಗೆ ಪ್ರಪಂಚದೊಂದಿಗೆ ತಾವು ಕುಳಿತು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಗ್ಲೋಬ್ ನಾಟಕಮಂದಿರವೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರಬೇಕು. ಅದೇನೇ ಇರಲಿ, ಅದನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅದರ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅದಕ್ಕೇ ಇರಬೇಕು, ಕುವೆಂಪು, ಎ ಎನ್ ಮೂರ್ತಿರಾಯರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಅನುವಾದಕರು ಈ ಎರಡನೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾರ್ಥವನ್ನು ಅನುವಾದದಿಂದ ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.  ನಾನು, ಈ ಎರಡನೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ತರಲಾಗದಿದ್ದಾರೂ ಅದರ ಛಾಯೆಯಾದರೂ ಬರಲಿ ಎಂದು ನೆಲವನೆ (ನೆಲ+ಮನೆ), ನಮ್ಮ ಮನೆಯಾಗಿರುವ ಈ ನೆಲ, ಭೂಮಿ, ಪ್ರಪಂಚ ಎಂಬರ್ಥ ಬರುವಂತೆ ಅನುವಾದಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮನೆ ಎಂಬ ಪದ ನೀವೀಗ ಕುಳಿತು ನಾಟಕ ನೋಡುತ್ತಿರುವ ರಂಗಮಂದಿರವೂ ಆಗಬೇಕು, ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ಅವನ ನಟನೆ ತೋರಿಸಬೇಕು - ಅನುವಾದಕನ ಅಲ್ಪತೃಪ್ತಿ :)

ಯಕ್ಷಕಿನ್ನರಲೋಕದಂತೆವೋಲ್
ಮೂಲದಲ್ಲಿ "like this insubstantial pageant" ಎಂದಿದೆ.  insubstantial ಎಂದರೆ substance (ವಸ್ತು) ಇಲ್ಲದ, ಭೌತಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದ, ಕೇವಲ ರೂಪಮಾತ್ರದ ಎಂದರ್ಥ.  ಪ್ರಾಸ್ಪರೋ ಇಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವ ಪ್ರದರ್ಶನ (pageant) ಒಂದು ಮಾಯಾಸೃಷ್ಟಿ, ಭೌತಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದ್ದು.  ತನ್ನ ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಒಂದು ಕಿನ್ನರಲೋಕವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾನೆ ಪ್ರಾಸ್ಪರೋ.  ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು "ಯಕ್ಷಕಿನ್ನರಲೋಕ" (ನೋಡಿ: An unsubstantial faery place = ಅಲೌಕಿಕವಾದ ಯಕ್ಷ ಕಿನ್ನರ ಲೋಕ - "To the Cucoo" by William Wordsworth)

ತೊಣಚಿ - (ಫರ್ನಾಂಡೋ ಸೊರೆನ್ತಿನೋನ ಕಿರುಗತೆ "The Pest"ನ ರೂಪಾಂತರ)

ನವೆಂಬರ್ ೮ನೇ ತಾರೀಕು ನನ್ನ ಹುಟ್ಟಿದಹಬ್ಬ.  ಇವತ್ತು ಯಾರಾದರೂ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗೋರನ್ನ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತಾಡಿಸಿದರೆ ಹೇಗೆ? ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸಲು ಇದೇ ಒಳ್ಳೆಯ ದಾರಿಯೆನ್ನಿಸಿತು.

ಬೆಳಗ್ಗೆ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಗಂಟೆ; ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಸರ್ಕಲಿನಲ್ಲಿ ದಿರಿಸು ಧರಿಸಿ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಬ್ರೀಫ್ ಕೇಸೊಂದನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬಸ್ಸಿಗೆ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ವೃದ್ಧರೊಬ್ಬರನ್ನು ಕಂಡೆ; ಲಾಯರು ಮತ್ತು ಡಾಕ್ಟರುಗಳ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಅದೊಂದು ರೀತಿಯ ಗತ್ತಿನ ಬಿಗುವು ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.

"ಸಾರ್" ಅವರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಕೇಳಿದೆ "ಲಾಲ್ಬಾಗಿಗೆ ಯಾವ್ ಕಡೆ ಹೋಗ್ಬೇಕು?"

ಆ ಆಸಾಮಿ ನನ್ನನ್ನೊಮ್ಮೆ ಅಳೆಯುವಂತೆ ನೋಡಿ ಬೇಕಿಲ್ಲದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದನ್ನು ಕೇಳಿತು "ನೀವು ಲಾಲ್ಬಾಗಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕೋ ಲಾಲ್ಬಾಗ್ ರೋಡಿಗೋ?"

"ನಿಜ ಹೇಳ್ಬೇಕು ಅಂದ್ರೆ, ನಾನು ಲಾಲ್ಬಾಗಿಗೇ ಹೋಗಬೇಕು; ಆದರೆ ಅದು ಆಗ್ಲಿಲ್ಲ ಅಂದ್ರೆ ಎಲ್ಲಿಗಾದ್ರೂ ಸರಿ"

"ಸರಿ ಹಾಗಿದ್ರೆ" ನನ್ನ ಮುಖವನ್ನೂ ನೋಡದೆ ಹೇಳಿತು ವ್ಯಕ್ತಿ -

"ಹೀಗೆ ಹೋಗಿ" ಎಡಗಡೆ ಕೈತೋರಿಸುತ್ತಾ, "ಕಾಳಿಂಗರಾವ್ ರೋಡು, ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಸರ್ಕಲ್ಲು, ಊರ್ವಶಿ ಟಾಕೀಸು..."

ಈ ಮುದುಕ ನನ್ನನ್ನು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಎಂಟು ಹತ್ತು ಬೀದಿ ಸುತ್ತಿಸಿ ತಮಾಷೆ ನೋಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆನಿಸಿತು. ಅವರ ಮಾತನ್ನು ತುಂಡರಿಸುತ್ತಾ ಹೇಳಿದೆ - "ತಾವು ಹೇಳ್ತಿರೋದು ಸರಿಯಿದೆಯೇ?"

"ಹೌದಲ್ಲ - ಯಾಕೆ?"

"ಅಲ್ಲಾ, ತಮ್ಮ ಮಾತಿಗೆ ಅನುಮಾನ ಪಡ್ತಿದೀನಿ ಅಂದ್ಕೋಬೇಡಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನ ಕೆಳಗೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಬುದ್ಧಿವಂತರ ಥರ ಕಾಣ್ತಿದ್ದೋರೊಬ್ಬರು ಲಾಲ್ಬಾಗು ಈ ಕಡೆ ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ರೂ..." - ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕಿನ ಕಡೆ ಕೈತೋರಿಸಿ ಹೇಳಿದೆ

"ಅವನ್ಯಾರೋ ಊರು ಗೊತ್ತಿಲ್ದೋನಿರಬೇಕು" ಮುದುಕರು ಮೊಟಕಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದರು

"ಆದ್ರೂ... ನಾನಾಗ್ಲೇ ಹೇಳಿದೆನಲ್ಲ, ಅವರು ಬುದ್ಧಿವಂತರ ಥರ ಕಾಣ್ತಿದ್ರು;  ನನಗೇನೋ ತಮಗಿಂತಾ ಅವರನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚು ನಂಬಬಹುದು ಅನ್ಸುತ್ತಪ್ಪಾ..."

ಆತ ನನ್ನಕಡೆ ದುರುಗುಟ್ಟಿ ನೋಡಿ ಕೇಳಿದರು "ಅದ್ಸರಿ, ನನಗಿಂತಾ ಅವರನ್ನೇ ನಂಬಬೇಕು ಅಂತ ಯಾಕನ್ಸುತ್ತೆ ನಿಮಗೆ?"

"ಅಲ್ಲ ಅಲ್ಲ, ಅವರನ್ನೇ ನಂಬಬೇಕು, ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಂಬಬಾರದು ಅಂತೇನು ಇಲ್ಲ, ಆದರೆ ಆಗಲೇ ಹೇಳಿದ್ನಲ್ಲ, ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಕಳೆ ಇತ್ತು"

"ಹಾಗಂದ್ರೆ... ನಾನೇನು ಗಮಾರ್ ಥರ ಕಾಣ್ತೀನೇನ್ರೀ?"

"ಅಯ್ಯಯ್ಯೋ, ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲ - ಹಾಗಂತ ಯಾರು ಹೇಳಿದ್ರು ಸಾರ್?" ನನಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇ ಆಯಿತು.

"ಮತ್ತೆ? ನೀವೇ ಹೇಳಿದ್ರಲ್ಲಾ, ಆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ತುಂಬಾ ಬುದ್ಧಿವಂತನ ಥರಾ ಕಾಣ್ತಿದ್ದ ಅಂತ..."

"ಅದೇನೋ ಹೌದು... ಆ ಮನುಷ್ಯನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಕಳೆಯಿದ್ದಿದ್ದಂತೂ ನಿಜ"

ನನ್ನ ಮಿತ್ರರು ಬುಸುಗುಡುತ್ತಿದ್ದರು, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಹನೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು - "ಬಹಳ ಒಳ್ಳೇದು ಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗಾದ್ರೆ" ರಪ್ಪನೆ ಕೈಮುಗಿಯುತ್ತಾ "ತಗೊಳ್ಳಿ ನಮಸ್ಕಾರ, ನಂಗೆ ತುಂಬಾ ಕೆಲಸ ಇದೆ, ಬರ್ತೀನಿ"

"ಅದು ಸರಿ ಸಾರ್, ಆದ್ರೆ ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕಿಗೆ ಹೋಗೋದು ಹ್ಯಾಗೆ?  ಹೇಳ್ಲೇ ಇಲ್ವಲ್ಲಾ.."

ಉಕ್ಕಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಕೋಪವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ತುಂಬಾ ಪ್ರಯತ್ನ ಪಡುತ್ತಾ ಆಯಪ್ಪ ಸಿಡುಕಿದರು - "ಅಲ್ರೀ, ನೀವು ಹೋಗಬೇಕು ಅಂದಿದ್ದು ಲಾಲ್ಬಾಗಿಗೆ ತಾನೆ?"

"ಏ, ಅಲ್ಲ! ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕಿಗೆ.  ಲಾಲ್ಬಾಗ್ ಅಂತ ನಾನೆಲ್ಲಿ ಹೇಳ್ದೆ?"

"ಹಾಗಾದ್ರೆ" ಈಗ ಬಲಗಡೆ ಕೈತೋರಿಸುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು "ಅಗೋ, ಆ ದೊಡ್ಡ ಗಡಿಯಾರದ ಸರ್ಕಲ್ ದಾಟಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ"

"ಯಜಮಾನ್ರೇ, ನೀವೀಗ ನಿಜವಾಗ್ಲೂ ನನ್ನ ಮಂಗ ಮಾಡ್ತಿದೀರಿ - ಆಗಲೇ ಈ ಕಡೆ ಎಡಗಡೆ ಹೋಗು ಅಂತ ತಾನೆ ನೀವಂದಿದ್ದು?" ನಾನು ಕೇಳಿದೆ.

"ಯಾಕಂದ್ರೆ ಆಗ ನೀವು ಹೇಳಿದ್ದು ಲಾಲ್ಬಾಗಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು ಅಂತ"

"ನಾನು ಲಾಲ್ಬಾಗ್ ಬಗ್ಗೆ ಏನೂ ಹೇಳಲೇ ಇಲ್ವಲ್ಲ ಸಾರ್! ನಾನ್ಯಾಕೆ ಹಾಗೆ ಹೇಳ್ಲಿ?  ನಿಮಗೆ, ಒಂದೋ ಭಾಷೆ ಬರೊಲ್ಲ, ಅಥ್ವಾ ನೀವು ತೂಕಡಿಸ್ತಾ ಇದೀರಿ ಅಷ್ಟೇ, ಗ್ಯಾರಂಟಿ"

ಆ ಆಸಾಮಿಯ ಮುಖ ಕೆಂಪೇರಿತ್ತು.  ಬಲಗೈ ಬ್ರೀಫ್ ಕೇಸಿನ ಹಿಡಿಯನ್ನು ಬಿಗಿಹಿಡಿಯುತ್ತಿತ್ತು.  ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಬಾರದ್ದೊಂದು ಮಾತನ್ನು ಒದರಿ ಧಡಧಡನೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಹೊರಟುಹೋದರು.

ನನಗೇಕೋ ಅವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದಂತೆ ತೋರಿತು.

ಮೂಲ: The Pest
Original Argentine: Fernando Sorrentino
Translated into English: Michele McKay Aynesworth

The eighth of November was my birthday. I figured the best way to celebrate was to strike up a conversation with someone I didn't know.

That would have been about ten A.M.  At the corner of Florida and Córdoba, I stopped a well-dressed sixty-year-old with a briefcase in his right hand and that certain uppitiness of lawyers and notaries.

"Excuse me, sir," I said, "could you please tell me how to get to the Plaza de Mayo?

The man stopped, gave me the once-over, and asked a pointless question: "Do you want to go to the Plaza de Mayo, or to the Avenida de Mayo?

"Actually, I'd like to go to the Plaza de Mayo, but if that's not possible, I'm fine with just about any place else."

"O.K., then," he said, eager to speak and without having paid any attention to me at all, "head that way" — he pointed south — "cross Viamonte, Tucumán, Lavalle…"

I realized he was having fun ticking off the eight streets I'd have to cross, so I decided to interrupt:

"Are you sure about what you're saying?"

"Absolutely."

"Forgive me for doubting your word," I explained, "but just a few minutes ago a man with an intelligent face told me that the Plaza de Mayo was the other way" — and I pointed toward the Plaza San Mart'n.

The fellow could only reply, "Must be someone who's not familiar with the city."

"Nevertheless, like I said, he had an intelligent face. And naturally, I prefer to believe him, not you."

Giving me a stern look, he asked, "All right, tell me, why do you prefer to believe him instead of me?"

"It's not that I prefer to believe him instead of you. But, like I said, he had an intelligent face."

"You don't say! And I suppose I look like an idiot?"

"No, no!" I was shocked. "Who ever said such a thing?"

"Since you said that the other fellow had an intelligent face…"

"Well, truthfully, this man had a very intelligent look about him."

My sparring partner was growing impatient.

"Very well, then, sir," he said, "I'm rather pressed for time, so I'll say good-bye and be on my way."

"That's fine, but how do I get to the Plaza San Mart'n?"

His face betrayed a spasm of irritation.

"But didn't you say you wanted to go to the Plaza de Mayo?"

"No, not the Plaza de Mayo. I want to go to the Plaza San Mart'n. I never said anything about the Plaza de Mayo."

"In that case," and now he was pointing north, "take Calle Florida past Paraguay…"

"You're driving me crazy!" I protested. "Didn't you say before that I should head in the opposite direction?"

"Because you said you wanted to go to the Plaza de Mayo!"

"I never said anything about the Plaza de Mayo! How do I have to say it? Either you don't know the language, or you're still half-asleep."

The fellow turned red. I saw his right hand grip the handle of his briefcase. He said something that's better not repeated and marched off with rapid, aggressive steps.

I got the feeling he was a bit upset.
 

ವಂದೇಮಾತರಂ - ಶ್ರೀ ಅರೋಬಿಂದೋ ಮತ್ತು ನಾನು

ಈ ಹಿಂದೆ, ಶ್ರೀ ಬಂಕಿಮಚಂದ್ರರ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೀತೆ "ವಂದೇಮಾತರಂ" ಗೀತೆಯನ್ನು ನಾನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದೆ, ಅದು ಇಲ್ಲಿದೆ.  ಈಗ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯ ವ್ಯಾಜದಿಂದ ವಂದೇಮಾತರಂ ಗೀತೆಯು ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚೆಗೊಳಪಡುತ್ತಿದೆ.  ಮಿತ್ರರಾದ ಶ್ರೀ ಶರತ್ ಭಟ್ ಸೆರಾಜೆಯವರು ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿರುವ ವಂದೇಮಾತರಂ ಗೀತೆಯ ಐದು ಅನುವಾದಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಇಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀ ಶಿಕಾರಿಪುರ ಹರಿಹರೇಶ್ವರ, ಶ್ರೀ ಅರೋಬಿಂದೋ ಮೊದಲಾದವರ ಅನುವಾದಗಳೊಡನೆ ನನ್ನ ಅನುವಾದವೂ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿರುವುದು ಅಚ್ಚರಿಗೂಡಿದ ಆನಂದ.  ಈ ಅನುವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಅರೋಬಿಂದೋ ಅವರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ’ಭಾವಾನುವಾದ’ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ನನ್ನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು.  ಆ ಅನುವಾದ ಹೀಗಿದೆ:

Mother, I bow to thee!
Rich with thy hurrying streams,
bright with orchard gleams,
Cool with thy winds of delight,
Dark fields waving Mother of might,
Mother free.

Glory of moonlight dreams,
Over thy branches and lordly streams,
Clad in thy blossoming trees,
Mother, giver of ease
Laughing low and sweet!
Mother I kiss thy feet,
Speaker sweet and low!
Mother, to thee I bow.

(ಮೂಲ:
ವಂದೇ ಮಾತರಂ

ಸುಜಲಾಂ ಸುಫಲಾಂ
ಮಲಯಜ ಶೀತಲಾಂ
ಸಸ್ಯಶ್ಯಾಮಲಾಂ ಮಾತರಂ
ವಂದೇ ಮಾತರಂ

ಶುಭ್ರಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾಪುಲಕಿತ ಯಾಮಿನೀಂ
ಫುಲ್ಲಕುಸುಮಿತಧ್ರುಮದಳ ಶೋಭಿನೀಂ
ಸುಹಾಸಿನೀಂ ಸುಮಧುರ ಭಾಷಿಣೀಂ
ಸುಖದಾಂ ವರದಾಂ ಮಾತರಂ

ವಂದೇ ಮಾತರಂ)

ಇದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಾ ಸೆರಾಜೆಯವರು "ಕೀಟ್ಸ್,ಷೆಲ್ಲಿ ಮುಂತಾದವರನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ, ಮೂಲದ ಪ್ರೇರಣೆ ಇರುವ ಪ್ರತಿಸೃಷ್ಟಿ ಅನ್ನಬಹುದಾದ ಅನುವಾದ" ಎಂಬ ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.  ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಪಕವಾದ ವಿವರಣೆ, ಹೀಗಲ್ಲದೇ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.  ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರಕೃತಿಯಾಗಿ ಇದು ಸೊಗಸಾದ ಪದ್ಯವೆನಿಸಿದರೂ, ಒಂದು ಅನುವಾದವಾಗಿ ಹಲವು ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಸೋತಿದೆಯೆಂದು ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆ.  ಅರವಿಂದರಂಥವರೂ ಸಸ್ಯಶ್ಯಾಮಲೆಯನ್ನು dark fields ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದು ಅಚ್ಚರಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಶ್ಯಾಮ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ dark ಎನ್ನುವ ಭಾವವಿದೆಯೆಂಬುದೇನೋ ನಿಜ, ಆದರೆ ಅದು ಒಂದೊಂದು ವರ್ಣ-ವಸ್ತುವಿನೊಡನೆ ಬೇರೆಬೇರೆ ಅರ್ಥಚ್ಛಾಯೆಗಳನ್ನು ತಳೆಯುತ್ತದೆಯಲ್ಲವೇ?  ಅಲ್ಲದೇ ಸಸ್ಯಶ್ಯಾಮಲಾಂ ಎನ್ನುವ ಪದದಲ್ಲಿ fields ಎನ್ನುವ ಸೂಚನೆಯೇ ಇಲ್ಲ - ಅದು fields ಇರಬಹುದು, gardens ಇರಬಹುದು, forests ಕೂಡ ಇರಬಹುದು.  ದಟ್ಟ ಹಸಿರು ಎನ್ನುವುದು ಭಾವ.  ಆದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ dark green ಎಂಬ ಅನುವಾದವೂ ಆ ಭಾವಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ.  ಹಸಿರು ಎಂಬ ಪದ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೆಂಬುದು ನಿಜ, ಆದರೆ ಅದು ಸಸ್ಯ ಎಂಬ ವಸ್ತುವಿನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿದೆಯಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ತರದೇ ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿಲ್ಲ.

ಜೊತೆಗೆ, ಜಲ, ಫಲ, ಮಲಯಜಶೀತಲ, ಸಸ್ಯಶ್ಯಾಮಲ ಇವೆಲ್ಲಾ ಆ ತಾಯಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಭಾಗಗಳೇ ಎಂಬ ಜೀವಂತ ಚಿತ್ರಣವು ಮೂಲದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಅರವಿಂದರ ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ಅವೆಲ್ಲಾ hurrying streams, orchard gleams, winds of delight, dark fields ಮೊದಲಾಗಿ ಕೇವಲ ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಬಂದಿವೆ - ಅದು ಮೂಲದ ಆಶಯವಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೇ, ಸು ಎಂಬ ಉಪಸರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಬಹು ವಿಶಾಲವಾದ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ.  ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಅರ್ಥವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿರುವ ಸಮಾನ ಪದವು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟ.  Good ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾದರೂ, ಅದು ಅತಿಬಳಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಹಳ ಸಪ್ಪೆಯಾದ ಅನುವಾದವಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾದ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಿದಂತಾಗದು.  ಆದ್ದರಿಂದ ಆಯಾ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಸು ಎಂಬ ಉಪಸರ್ಗವು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಗುಣವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಅನುವಾದಕನು ತೃಪ್ತಿಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.  ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಶೇಷಣವು ಆ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾದ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.  ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದರು ಸು ಎಂಬುದನ್ನು hurrying ಎಂದೂ gleam ಎಂದೂ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಹರಿವಾಗಲೀ ಹೊಳಪಾಗಲಿ ನೀರು ಹಣ್ಣುಗಳ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳಲ್ಲ. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸವಿ, ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ತಾಜಾತನ/ರುಚಿ ಇವು ಆ ವಸ್ತುವು ’ಸು’ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರುವ ಮಾನದಂಡಗಳು.  ಹಾಗೆಯೇ ಮಾರುತಗಳಲ್ಲಿ ಮಲಯಮಾರುತಕ್ಕೆ ಬಹಳ ವಿಶಿಷ್ಟಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲಿನಿಂದಲೂ ತಂಗಾಳಿ ಬೀಸಬಹುದು, ಅದು delightಅನ್ನು ಸಹಾ ತರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮಲಯಮಾರುತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ನಮೂದಿಸಬೇಕಾದ್ದು. Cool with winds of delights ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಮಲಯಮಾರುತದ ಸುಗಂಧ ಶೀತಲತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

ಅದೇ ರೀತಿ ಅನುವಾದದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದು.  ಶುಭ್ರಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾಪುಲಕಿತಯಾಮಿನೀಂ (ಹಾಲುಬೆಳದಿಂಗಳಿನಿಂದ ಪುಳಕಿತವಾದ ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನುಹೊಂದಿದವಳು) ಎಂಬುದನ್ನು Glory of moonlight dreams, over thy branches and lordly streams ಎಂದು ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದರು ಅನುವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಇದು ಮೂಲವನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಮುಟ್ಟುವುದೇ ಇಲ್ಲ.  ಫುಲ್ಲಕುಸುಮಿತಧ್ರುಮದಳಶೋಭಿನಿಯು ಸಪ್ಪೆಯಾಗಿ Clad in blossoming trees ಆಗುತ್ತಾಳೆ.  ಸುಹಾಸಿನಿ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ One with a sweet smile ಎಂಬ ಸರಳ ಅನುವಾದದ ಬದಲು "Laughing low and sweet" ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಮುಗುಳ್ನಗೆಗೂ ನಗುವುದಕ್ಕೂ (smile and laughter) ಅಜಗಜಾಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.  Laughing low ಎನ್ನುವುದು ಅಪಹಾಸ್ಯದ ಮುಸಿನಗೆಯಾಗಬಲ್ಲುದೇ ವಿನಾ ಮುಗುಳ್ನಗೆಯಾಗಲಾರದು.  ಮತ್ತು  Laughing low and sweet ಎನ್ನುವುದು ಕಪಟದ ನಗೆಯಲ್ಲದೇ ಬೇರೊಂದಾಗಲಾರದು.  ಸುಮಧುರಭಾಷಿಣಿಯದ್ದೂ ಇದೇ ಕತೆ - sweet words ಆಗಬಹುದಾದದ್ದು speaker sweet and low ಆಗಿದೆ.  ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಅನುವಾದಕರು streams-gleams, delight-might, dreams-streams, trees-ease, sweet-feet, low-bow ಎಂದು ಪ್ರಾಸಪದಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ ಹೆಣಗಿದ್ದಾರೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.  ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಾಸಪದಗಳಿಗಾಗಿ ತೆರಬೇಕಾದ ಬೆಲೆ ಮಾತ್ರ ಬಹು ದೊಡ್ಡದು - ಅದು ಮೂಲದ ಭಾವ!

ಸೆರಾಜೆಯವರು ಹೇಳುವಂತೆ, ಇದು ಮೂಲದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರತಿಸೃಷ್ಟಿಯಿರಬಹುದು, ಅನುವಾದ/ಭಾವಾನುವಾದವೆನ್ನುವುದು ಕಷ್ಟ.

ಒಂದು ನುಡಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ನುಡಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸುವುದು ಸರಳವಲ್ಲ.  ಪದಪದ ಅನುವಾದವು ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಅನುವಾದವೇ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅಪವಾದವಾಗುತ್ತದೆ.  ಹಾಗೆಯೇ ಭಾವಾನುವಾದವು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಪಲಾಯನವಾದವೂ ಆಗಬಹುದು.  ಸಮರ್ಥ ಅನುವಾದಕನು ಇವೆರಡು ಅತಿಗಳ ನಡುವಿನ ದಾರಿ ತುಳಿಯುತ್ತಾನೆ, ಮೂಲದ ಅರ್ಥ, ಭಾವ, ಪದಗಳ ನಾದ, ಲಯ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಾನೆ.  ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆತ ಪದಪದ ಅನುವಾದ, ಅಥವಾ ಭಾವಾನುವಾದ ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ತುಯ್ಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಒಂದು ಅತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೊರಟರೆ ಅನುವಾದ ಕೆಡುತ್ತದೆಯೆಂಬ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಆತನಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ಅದು ತೂಕಡಿಸಿದಾಗ ಅನುವಾದ ಕೆಡುತ್ತದೆ.  ಈ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ನಾನೂ ಇದೊಂದು ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ.  ನಾನೇ ವಿವರಿಸಿದ ಅಂಶಗಳು ಈ ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪಾಲಿತವಾಗಿವೆಯೋ ಹೇಳಲಾರೆ, ಒಂದು ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಇದ್ದೇ ಇರುವ ದೋಷಗಳೆಲ್ಲಾ ಇದರಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆಯೆಂದು ಬಲ್ಲೆ, ಮೂಲದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತತೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿಲ್ಲ, ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವ ಪ್ರಾಸಪದಗಳು ಕೇವಲ ಸಮೀಪಪ್ರಾಸಗಳಷ್ಟೇ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನೂ ಹಟ ಹಿಡಿದು ಪಾಲಿಸಿಲ್ಲ.  ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟೂ ಪ್ರಾಸವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದ್ದರೂ, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಅದರಿಂದ ಮೂಲದ ಭಾವಕ್ಕೆ ಭಂಗಬರಬಹುದೆನ್ನಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಸಕ್ಕೆ ಕೈಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.  ಆದರೆ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಹತ್ತಿರ ತರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದೇನೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ನನ್ನದು.  ಇದು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಮೇಲಿನ ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದರ ಅನುವಾದಕ್ಕೆ ಹೆಗಲೆಣೆಯೆನ್ನುವುದಿರಲಿ, ಅದರೊಡನೆ ಹೋಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಸರ್ವಥಾ ಅಲ್ಲ.  ಮೇಲಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹೊಮ್ಮಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಅನುವಾದವಷ್ಟೇ:

To thee I bow, O mother

Rich with sweet streams, fruits so fresh,
And cool with fragrant mountain breeze,
And green, O mother, so rich and lush
To thee I bow, O mother

O thou, with nights tingled by moonlight bright

Adorned with woods blooming,
With those soft smiles and words so sweet,
Comforting with bounties

To thee I bow, O mother

ಈ ಬರಹದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅವತರಣಿಕೆಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಚಿಟುಕಿಸಿ.

ಔಚಿತ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ

ಈ ದಿನ ಶ್ರೀ Raghavendra Hebbalalu ಅವರ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಕ್ಷೇಮೇಂದ್ರನ ಒಂದು ಉಕ್ತಿ, ಔಚಿತ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು:

कण्ठॆ मॆखलया नितम्बफलकॆ तारॆण हारॆण वा

पाणौ नूपुरबन्धनॆन चरणॆ कॆयूरपाशॆन वा

शौर्यॆण प्रणतॆ रिपौ करुणया नायान्ति कॆ हास्यताम्

औचित्यॆन विना रुचिं प्रतनुतॆ नालङ्कृतीर्नॊ गुणाः

ಕಂಠೇ ಮೇಖಲಯಾ ನಿತಂಬಫಲಕೇ ತಾರೇಣ ಹಾರೇಣ ವಾ

ಪಾಣೌ ನೂಪುರಬಂಧನೇನ ಚರಣೇ ಕೇಯೂರಪಾಶೇನ ವಾ

ಶೌರ್ಯೇಣ ಪ್ರಣತೇ ರಿಪೌ ಕರುಣಯಾ ನಾಯಾನ್ತಿ ಕೇ ಹಾಸ್ಯತಾಮ್

ಔಚಿತ್ಯೇನ ವಿನಾ ರುಚಿಂ ಪ್ರತನುತೇ ನಾಲಂಕೃತೀರ್ನೋ ಗುಣಾಃ

ಔಚಿತ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಸೊಗಸಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ನನ್ನ ಕನ್ನಡಾನುವಾದ ಇಲ್ಲಿದೆ:

ಕೊರಳೊಳ್ ಮೇಖಲೆಯಾ ನಿತಂಬಮದರೊಳ್ ರಾಜಿಪ್ಪ ಹಾರಂಗಳುಂ

ಕರಮಂ ಜಗ್ಗಿಪ ಕಾಲ ಗೆಜ್ಜೆ, ನಡೆಯಂ ಬಂಧಿಪ್ಪ ತೋಳ್ವಂದಿಗಳ್

ಶರಣೆಂದುಂ ಮಿಗೆ ಶೌರ್ಯ, ಶತ್ರುದಯೆಗಳ್ ಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಠಾವಲ್ತೆ ಸಿಂ-

ಗರದಿಂ ಮೇಣ್ ಗುಣದಿಂದಲೇಂ ಸೊಗಮೆ ತಾನೌಚಿತ್ಯಮಂ ಮೀರಿರಲ್

ಕೊರಳಿನಲ್ಲಿ ಒಡ್ಯಾಣವೂ; ನಿತಂಬದ ಮೇಲೆ ಓಲಾಡುವ ಹಾರವೂ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜಗ್ಗುವ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗಳೂ, ಕಾಲನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ತೋಳಬಂದಿಗಳೂ, ಶರಣಾಗತರ ಮೇಲೆ ಶೌರ್ಯವೂ, ಹೊಡೆಯಬಂದ ಶತ್ರುವಿನ ಮೇಲೆ ದಯೆಯೂ ನಗೆಯುಕ್ಕಿಸುವುದಿಲ್ಲವೇನು? ಯಾವ ಅಲಂಕಾರವೂ ಯಾವ ಸದ್ಗುಣವೂ ಔಚಿತ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿದರೆ ರುಚಿಯಾಗವು.

ಅರಿಯುವವರಿಗೆ ನೂರು ಅರ್ಥ - ಅರಿಯದವರಿಗೆ ವಿವರಿಸುವುದೇ ವ್ಯರ್ಥ - ಆ ಅನೌಚಿತ್ಯ ನಮಗೇಕೆ?

ಬೆರಳೊಳು ಕುಟಿಲದಿ ಕದವನು ಬಡಿವವ

ಅಂಗುಲ್ಯಾ ಕಃ ಕವಾಟಂ ಪ್ರಹರತಿ ಕುಟಿಲೇ ಮಾಧವಃ ಕಿಂ ವಸಂತೋ|
ನೋ ಚಕ್ರೀ ಕಿಂ ಕುಲಾಲೋ ನಹಿ ಧರಣಿಧರಃ ಕಿಂ ದ್ವಿಜಿಹ್ನೂಃ ಫಣೀಂದ್ರಃ|
ನಾಹಂ ಘೋರಾಹಿಮರ್ದೀ ಖಗಪತಿರಸಿ ಕಿಂ ನೋ ಹರಿಃ, ಕಿಂ ಕಪೀಂದ್ರ
ಸ್ತ್ವಿತ್ಯೇವಂ ಗೋಪಕನ್ಯಾಪ್ರತಿವಚನಜಡಃ ಪಾತುಮಾಂ ಪದ್ಮನಾಭಃ

ಇದು ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜರ ಉಕ್ತಿಪ್ರತ್ಯುಕ್ತಿಸ್ತೋತ್ರದ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕ.  ತುಂಟ ಕೃಷ್ಣನು ಗೊಲ್ಲತಿಯೊಬ್ಬಳ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲು ತಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.  ಬೆರಳ ತುದಿಯಿಂದ ಇಷ್ಟು ಹಗುರವಾಗಿ ಕಳ್ಳನಂತೆ ಬಾಗಿಲು ತಟ್ಟುತ್ತಿರುವುದು ಈ ಕೃಷ್ಣನೇ ಎಂಬುದು ಗೋಪಿಕೆಗೆ ಗೊತ್ತು.  ಅವನನ್ನು ಕೆಲಕಾಲ ಹೊರಗೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಸತಾಯಿಸುವ ಇರಾದೆ ಆಕೆಯದು.  ಬಾಗಿಲು ತಟ್ಟುತ್ತಿರುವುದು ಯಾರೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಮಾಧವ, ಚಕ್ರೀ, ಧರಣಿಧರ ಹೀಗೆ ಆತ ಏನು ಉತ್ತರ ಹೇಳಿದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಕೃಷ್ಣನೆಂದೇ ಅಲ್ಲದೇ ಮತ್ತೊಂದು ಅರ್ಥವಿದ್ದೇ ಇದೆ - ಈಕೆ ಆ ಇನ್ನೊಂದು ಶ್ಲೇಷಾರ್ಥವನ್ನು ಬಳಸಿ, ನೀನು ಅವನೇ ಇವನೇ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾ, ಬಂದಿರುವುದು ಕೃಷ್ಣನೆಂಬ ವಿಷಯವು ತನಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆ ನಟಿಸುತ್ತಾಳೆ.  ಏನು ಹೇಳಿದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯದೇ ಅರ್ಥ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಿರುವ ಗೋಪಿಕೆಯ ಮುಂದೆ ಸರ್ವಶಬ್ದವಾಚ್ಯನಾದ ಹರಿ ತನ್ನದೇ ಒಂದು ಹೆಸರಿಲ್ಲದಂತಾಗಿ ನಿರುತ್ತರನಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಸುಂದರ ಚಿತ್ರಣ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಈ ಕೆಳಗಿನದು ಅದರ ಕನ್ನಡಾನುವಾದ.  ಮೂಲದ ಶ್ಲೇಷಾರ್ಥಸೌಂದರ್ಯವನ್ನುಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೋಸುಗ ಆದಿಪ್ರಾಸವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ:

"ಬೆರಳೊಳಿನಿತು ಕುಟಿಲದಿ ಕದ ಬಡಿವರಾರು?" "ಮಾಧವಂ"
"ಮಾಧವಂ? ವಸಂತನೇಂ?" "ಅಲ್ತು, ಚಕ್ರಿಯೆಂಬುವನ್"
"ಚಕ್ರಿಯೆನೆ? ಕುಲಾಲನೇಂ?" "ಅಲ್ತು, ಧರಣಿಧರನಿವಂ"
"ಬಲ್ಲೆ, ಸೀಳುನಾಲಗೆಯವನಾದಿಶೇಷನಲ್ತೆ ನೀಂ?"

"ಅಲ್ತು, ಹಾವನಳುಪಿದಂ" "ಓಹೊ, ಗರುಡನೆಂಬೆಯಾ?"
"ಗರುಡನಲ್ತು, ಹರಿಯೆ ನಾಂ" "ಹರಿಯೆನಲ್? ಕಪೀಂದ್ರನೇಂ?"
ಇಂತು ಮಾತಿಗೊಂದು ಮಾತನೆಸೆಯುತಿರ್ಪ ಗೊಲ್ಲಹುಡುಗಿ-
ಗೆದುರುಸೋಲ್ತ ಪದುಮನಾಭ ಸಲಹಲೆಮ್ಮ ಸಂತತಂ

ವಾದಿರಾಜರು ಸ್ವತಃ ಹರಿದಾಸರು.  ಮೇಲಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಶ್ಲೋಕವನ್ನೇ ಅವರು ಕೀರ್ತನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದರೆ ಹೇಗಿದ್ದಿರಬಹುದು?  ಅಂಥದೊಂದು ಪ್ರಯತ್ನ ಇಲ್ಲಿದೆ.  ಇದು ವಾದಿರಾಜರ ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲ, ಮೂಲಶ್ಲೋಕದ, ಕೀರ್ತನಾರೂಪದ ಭಾವಾನುವಾದವಷ್ಟೇ.  ಚಮತ್ಕಾರಯುಕ್ತವಾದ ಆ ಸಂಸ್ಕೃತಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಹರಿದಾಸರಾದ ವಾದಿರಾಜರನ್ನು ಕಾಣುವ ಪ್ರಯತ್ನ:

ರಾಗ - ಶಂಕರಾಭರಣ; ತಾಳ - ಮಿಶ್ರಚಾಪು
ಬೆರಳೊಳು ಕುಟಿಲದಿ ಕದವನು ಬಡಿವವ-
ನಾರೋ ಪೇಳೆಲೊ ಬೇಗ ||ಪ||

ಮಾಧವನೆನಲು ವಸಂತನು ನೀನೇನೊ
ಚಕ್ರಿಯೆನಲು ಮಡಕೆ ಮಾಳ್ಪನೆ ನೀ ಪೇಳೋ ||ಅ.ಪ||

ಮೇದಿನಿಧರನೆನೆ ಸೀಳುನಾಲಗೆಯುಳ್ಳ
ಆದಿಶೇಷನೆ ನೀನೋ|
ಮೋದದಿ ಹಾವ ಭಂಜಿಸಿದವನೆನ್ನುವೆ-
ಯಾದೊಡೆ ಪೇಳೋ ನೀ ಗರುಡನೇನೋ ||೧||

ಹರಿಯೆನ್ನುತಿಹ ನೀನು ಕಪಿಯೋ ಏನೋ ಎನ-
ಗೊರೆಯೆನುತಲಿ ಕಾಡುವಾ|
ತರಳೆ ಗೊಲ್ಲತಿಗೆ ಬಾಯ್ಸೋತು ನಿಂತಿಹ ಸಿರಿ
ವರಪದ್ಮನಾಭನೇ ಸಲಹೆಲೊ ರಂಗಯ್ಯ ||೨||

(ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನ ಬದಲಿಗೆ "ವರಪದ್ಮನಾಭ ಹಯವದನ ಪಾಲಿಸೋ ಬೇಗ" - ಎಂದು ಮುದ್ರಿಕೆಯೂ ಬರುತ್ತಿದ್ದಿತೇನೋ)

ಪುಸ್ತಕಗಳು, ರಂಗುಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಪ್ಪು ಚಾ

ಇದು ರೂಪಾ ಸತೀಶರ  ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕವಿತೆ ಯೊಂದರ ಭಾವಾನುವಾದ:
:
ಅವನು, ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ
ಮಹಾ ಪುಸ್ತಕವಂತೆ!
ನಾನೊಪ್ಪಲಾರೆ,
ಒಳಗೇ ಗೊಣಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ, ಖಂಡಿತಾ,
"ಹೆಚ್ಚಂದ್ರೆ, ಅವನೊಂದು ಚಂದದ ಮುನ್ನುಡಿಯಷ್ಟೇ"

ಹೆಸರೇ ಕೇಳದ
ಮಾಯದ ರಂಗೊಂದು
ಸಿಗದೇ
ಅಳಿಸಿಹಾಕಿದ ಚಿತ್ರ!
ಮುರಿದ ಬಣ್ಣದ ಕಡ್ಡಿಗಳು -
ತುಂಬಬಲ್ಲವೆ ರಂಗು?

ಇರುಳ ಗಾಳಿಗೆ ಸುಯ್ಯುವ
ಮಣ್ಣ ಘಂಟೆಗಳು
ಆಗೀಗ
ಗಾಳಿಮುತ್ತಿನ ಸುಖಕೆ
ಕಿಣಿಗುಡುತಿವೆ

ಮತ್ತೆ, ಮುರಿದ ಕಪ್ಪು -
ಸುಮ್ಮನಿದೆ - ಮಾತಿಲ್ಲ ಕತೆಯಿಲ್ಲ.
ನಾನೇ ರೆಪ್ಪೆಬಡಿದು, ಪಿಸುಗುತ್ತೇನೆ
"ಇನ್ನೊಂದು ಕಪ್ಪು ಟೀ ಸಿಕ್ಕೀತಾ!"
:
:
ಮೂಲ:
Books, Shades & A Cuppa Tea
:
He, the Book
an Opus of sort!
I differ,
I beg,
mumble alone to conclude,
"He's just an interesting Prologue"

A sketch undone
in quest of a shade
"Razzmatazz",
a tinge I never heard!!
Can they,
the broken crayons
still color?

Chimes, the earthy ones
shrilled through
the night air!
Once a while
they kiss,
"Lucky Winds"

And then,
that broken cup
said nothing much.
I wink, I whisper
"Another cuppa tea please"!

https://www.facebook.com/roopa.satish.56/posts/10208193570221404

ವಂದೇ ಮಾತರಂ (ತಾಯೇ ಬಾಗುವೆ)

"ವಂದೇ ಮಾತರಂ" ಕೇಳಿ ಭಾವುಕನಾಗದ ಭಾರತೀಯನಾರು? ಬಂಕಿಮಚಂದ್ರರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬಂಗಾಳೀ ಕಾದಂಬರಿ ಆನಂದಮಠದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಈ ಸುಂದರ ಬಂಗಾಳೀ-ಸಮಸಂಸ್ಕೃತ ಗೀತೆ ತನ್ನ ನವಿರಾದ ಕಾವ್ಯಗುಣದಿಂದ ಮನಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯ ಸ್ಥಾನ ಸಿಗದಿದ್ದರೇನಂತೆ, ಉಜ್ವಲ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಈ ಗೀತೆ ಅದರ ನಿಜ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯೇ ಆಗಿದೆ. ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಭಾಗವನ್ನಷ್ಟೇ ಈ ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ:

ವಂದೇ ಮಾತರಂ

ಸುಜಲಾಂ ಸುಫಲಾಂ
ಮಲಯಜ ಶೀತಲಾಂ
ಸಸ್ಯಶಾಮಲಾಂ ಮಾತರಂ
ವಂದೇ ಮಾತರಂ...

ಶುಭ್ರಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾಪುಲಕಿತ ಯಾಮಿನೀಂ
ಫುಲ್ಲಕುಸುಮಿತಧ್ರುಮದಳ ಶೋಭಿನೀಂ
ಸುಹಾಸಿನೀಂ ಸುಮಧುರ ಭಾಷಿಣೀಂ
ಸುಖದಾಂ ವರದಾಂ ಮಾತರಂ

ವಂದೇ ಮಾತರಂ...
====================


ಇದರ ಕನ್ನಡ ಅವತರಣಿಕೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲದ ಸೊಬಗನ್ನು, ಅಷ್ಟೇ ತುಸುಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಡುವುದು ಕಷ್ಟವೇ ಸರಿ. ಆದರೂ ಮೂಲದ ಭಾವವನ್ನಾದರೂ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿದ್ದೇನೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾವಾನುವಾದದ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ, ಮೂಲದ ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿಯನ್ನು ("ಅನ್ನು") ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಂಬೋಧನೆಯಾಗಿ ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಗೆಳೆಯ ಭರತಕುಮಾರರು ಗೂಗಲ್ ಬಜ಼್ ನಲ್ಲಿ "ನಲ್ನೀರು ನಲ್ವಣ್ಣು ತಾಯಿಯೇ ಬಾಗುವೇ ತಾಯಿಯೇ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಸುಮ್ಮನಾಗಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿನ ಅನುವಾದಕ್ಕೆ ಈ ಒಂಟಿ ಸಾಲೇ ಸ್ಫೂರ್ತಿ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಭರತಕುಮಾರರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದ.

ತಾಯೇ ಬಾಗುವೆ

ಸವಿನೀರ್, ತನಿವಣ್,
ತಂಬೆಲರೀವಳೇ
ಸಿರಿಹಸಿರವಳೇ, ಬಾಗುವೆ
ತಾಯೇ ಬಾಗುವೆ...

ಮುಂಜಾವದ ಬಿಳಿ ಸೋನೆಯ ಚುಮಚುಮವೇ
ಅರಳಿ ನಗುವ ಹೂ ಮರಗಳ ಗಮಗಮವೇ
ಮೆಲುನಗೆಯೇ, ನಲ್ನುಡಿಗಾತಿಯೇ
ಸೊಗವೀವಳೆ ವರವೀವಳೇ

ತಾಯೇ ಬಾಗುವೆ...

ಇದರ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿನಾಚರಣೆಯ ಈ ದಿನವೇ ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದೆ, ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತೇನೆ.

ನಿಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ಸವದ ಶುಭಾಶಯಗಳು

ಟಿಪ್ಪಣಿ - ೧೯/೦೯/೨೦೧೮
=================
ಮೇಲಿನ ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಲ್ಲದ ಒಂದು ಸಾಲನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು - "ಮುಂಜಾವದ ಬಿಳಿ ಸೋನೆಯ ಚುಮಚುಮವೇ"  ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವುದು "ಶುಭ್ರಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾಪುಲಕಿತ ಯಾಮಿನೀಂ" (ತುಂಬು ಬೆಳುದಿಂಗಳಿಂದ ಪುಳಕಿತವಾದ ಇರುಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವಳೇ).  "ಬೆಳುದಿಂಗಳ ರಾತ್ರಿ"ಯು ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ "ಮುಂಜಾವದ ಬಿಳಿ ಸೋನೆಯ ಚುಮಚುಮ" ಆಗಿದ್ದು ವಿಚಿತ್ರ, ಆದರೆ ಸ್ವಾರಸ್ಯದ ವಿಷಯ - ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಲಹರಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಅನುವಾದವದು; ಮೂಲದ ಅರ್ಥ-ಭಾವಗಳಿಗಿಂತ ನನ್ನದೇ ಆ ಕ್ಷಣದ ಲಹರಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿ ಹೊಮ್ಮಿದ್ದು.  ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮೂಲದಿಂದ ಚಿಕ್ಕದೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡೆನೆಂದು ನೆನಪು.  ದಿನಾ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ರೇಡಿಯೋದಿಂದ ಬಿತ್ತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ವಂದೇಮಾತರಂ ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯಕಾಲದ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದ ಮಧುರ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲೊಂದು.  ಇದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವಾಗ ಆ ನೆನಪಿನ ಲಹರಿಯೇ ನನ್ನ ಮನದಲ್ಲಿದ್ದುದು.  ಯಾಮಿನಿಯು ಇರುಳ್ವೆಣ್ಣಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸುಂದರ ಮುಂಬೆಳಗಿನ ಯಾಮವಾಗುವುದು, ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನೆಯ ಜಾಗವನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದ ಬೆಳ್ಳನೆಯ ಹಿಮದ ಜವನಿಕೆಯು ತುಂಬುವುದೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೊಗಸಾಗಿ ಕಂಡಿತ್ತು.  "ಪುಲಕಿತ" ಶಬ್ದವು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಇಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ಥಕವಾಗುವುದೆಂದೂ, ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಮೂಲಪ್ರತಿಮೆಗಿಂತ ಕವಿಯ ಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಧ್ವನಿಸಬಹುದೆಂದೂ ಎನಿಸಿ ಮೇಲ್ಕಂಡ ಮಾರ್ಪಾಟು ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ.  ಆಮೇಲೆ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಚಿಂತಿಸಹೋಗಿರಲಿಲ್ಲ.  ಆದರೆ ಮೊನ್ನೆ ಅದರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ (ಅನುವಾದವು ಈ ಬರಹದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿದೆ), ಅದೂ ಈ ಕನ್ನಡಾನುವಾದದ ಜಾಡನ್ನೇ ಹಿಡಿದುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ನನ್ನ ಗಮನ ಸೆಳೆದವರು ವಿದ್ವನ್ಮಿತ್ರರಾದ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀಕಾಂತಮೂರ್ತಿ.   ಅಂತೆಯೇ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದವನ್ನು ತಿದ್ದಿದೆ, ಆದರೆ ಕನ್ನಡದ ಅನುವಾದ ಆಗ ಅದು ಬಂದ ಹಾಗೆಯೇ ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯವೆನಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.  ಆದರೆ ಮೂಲಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ತಿದ್ದಿದ ಅನುವಾದ ಇಲ್ಲಿದೆ (ಎರಡನೆಯ ಚರಣದ ಮೊದಲ ಸಾಲನ್ನು ಗಮನಿಸಿ):

ತಾಯೇ ಬಾಗುವೆ

ಸವಿನೀರ್, ತನಿವಣ್,
ತಂಬೆಲರೀವಳೇ
ಸಿರಿಹಸಿರವಳೇ, ಬಾಗುವೆ
ತಾಯೇ ಬಾಗುವೆ...

ಬೆಳುದಿಂಗಳ ಹಾಲ್ಜೊನ್ನದ ಚುಮಚುಮವೇ

ಅರಳಿ ನಗುವ ಹೂ ಮರಗಳ ಗಮಗಮವೇ
ಮೆಲುನಗೆಯೇ, ನಲ್ನುಡಿಗಾತಿಯೇ
ಸೊಗವೀವಳೆ ವರವೀವಳೇ

ತಾಯೇ ಬಾಗುವೆ...

ಮರಳು ಜೇನಳೂ ಮತ್ತು ಪಾದ್ರಿಯೂ (ಮತ್ತೊಂದು ಅನುವಾದ)

ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ನಾನು ಮಾಡಿದ W.B.Yeats ಕವನವೊಂದರ ಅನುವಾದವನ್ನು ತುಸು ಬದಲಿಸಿ ಮರುಬರೆದಿದ್ದೇನೆ. ಮೊದಲ ಅನುವಾದವನ್ನು ನೋಡಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ (right click ಮಾಡಿ ಬೇರೊಂದು ಕಿಟಕಿಯಲ್ಲಿ ತೆರೆದಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಅನುಕೂಲ)

ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಪಾದ್ರಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ

ಅದೂ ಇದೂ ಮಾತಾಡಿದೆವು.

"ಎಂಥ ಮೊಲೆ, ಹೇಗೆ ಬತ್ತಿಹೋಗಿವೆ ನೋಡು,

ನರಗಳಿನ್ನೇನು ಸೊರಗುವುವು;

ನಡೆಯಿನ್ನಾದರು ಸ್ವರ್ಗದಲಿ ಬದುಕು

ಸಾಕೀ ನರಕದ ಕೊಳೆ ಬದುಕು"

"ಕೊಳಕಿಗು ಥಳುಕಿಗು ಬಿಡದಿಹ ನಂಟು

ಅಗಲಿ ಇರವು ಅವು" - ಚೀರಿದೆ ನಾನು,

"ಸಖರು ಹೋದರೂ ಗೋರಿಯೂ ತಿಳಿದಿದೆ

ಸುಖದ ಶಯ್ಯೆಯೂ ನಿಜವಿದನು.

ಈ ಪತಿತ ದೇಹದಲೆ, ವಿನಯದಿ ಹೆಮ್ಮೆಯ

ಮನದಿ ಅರಿತೆನೀ ಸತ್ಯವನು"

"ಹೆಣ್ಣು ಉಬ್ಬುವಳು ಸೆಡೆತು ಬೀಗುವಳು

ಪ್ರೇಮದುನ್ನತಾವಸ್ಥೆಯಲಿ;

ಆದರಾ ಪ್ರೇಮ ಸೌಧದ ನೆಲೆಯೋ

ಹೊಲಸೇ ತುಂಬಿದ ಠಾವಿನಲಿ!

ಹರಿಯದ ಬಿರಿಯದ ಒಂದಿದ್ದರೆ ಅದ

ಹೊಲೆವುದು ತಾನೇ ಎಲ್ಲಿ?"

ಟಿಪ್ಪಣಿ:

ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳಿಗೆ ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವ ನುಡಿ:

For nothing can be sole or whole

That has not been rent?

ಸೋಲ್ (sole) ಮತ್ತು ಹೋಲ್ (whole) ಎನ್ನುವ ಪದಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದಾಗ ಅವು soul ಮತ್ತು hole ಎನ್ನುವ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನೂ ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮುಂದಿನ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬರುವ rent ಅನ್ನುವ ಪದಕ್ಕೆ ವಿವಿಧಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ; ಅದೇ ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ವಾರಸ್ಯ - rent ಅನ್ನುವ ಪದಕ್ಕೇ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಕೊಡು/ಹರಿದುಹಾಕು (rend p.p. rent) ಅನ್ನುವ ಅರ್ಥಗಳಿರುವುದನ್ನೂ ಮತ್ತು ಈ ಕವನದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಜೇನ್ ಓರ್ವ ವೇಶ್ಯೆಯೆನ್ನುವುದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿದರೆ rent ಅನ್ನುವುದರ ಸ್ವಾರಸ್ಯ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹರಿಯದೇ ಹೊಲೆಯುವುದಕ್ಕಾಗುವುದೇ ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಜೊತೆ, ಇಲ್ಲಿ "ಹರಿಯದೇ ತೂತಾಗುವುದೇ" ಅನ್ನುವ ವ್ಯಂಗ್ಯಾರ್ಥವೂ ಮತ್ತು "ಹರಿದಿದ್ದಕ್ಕೇ ತಾನೆ ಒಂದಾಗುವ ಅಗತ್ಯ?" ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಕೂಡಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ತನ್ನ ಈ ಹರಿದ (ಮಾರಿಕೊಂಡ) ಜೀವನದ ಪಾಪಕೂಪವೇ ನನ್ನ ಆತ್ಮೋನ್ನತಿಯ ದಾರಿ ಎಂಬ ಧ್ವನಿಯೂ ಇದೆ (soul ಅನ್ನುವ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಭ್ರಮೆ ಇದನ್ನೇ ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ). ಇದಕ್ಕೆ ಇಂಬುಕೊಡುವಂತೆ ಈ ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು:

ಹೆಣ್ಣು ಉಬ್ಬುವಳು ಸೆಡೆತು ಬೀಗುವಳು

ಪ್ರೇಮದುನ್ನತಾವಸ್ಥೆಯಲಿ;

ಆದರಾ ಪ್ರೇಮ ಸೌಧದ ನೆಲೆಯೋ

ಹೊಲಸೇ ತುಂಬಿದ ಠಾವಿನಲಿ!

("A woman can be proud and stiff

When on love intent;

But love has pitched his mansion in

The place of excrament;)

ಪ್ರೇಮದ ಉತ್ಕಟಸ್ಥಿತಿಯೇ ಆತ್ಮದ ಉನ್ನತಿಯೆನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಆ "ಪ್ರೇಮ" ಅರಳುವುದೇ ಹೊಲಸಿನ ಕೂಪದಲ್ಲಿ ಅನ್ನುತ್ತಾಳೆ ಜೇನ್. ಶಿಷ್ಟ/ಪವಿತ್ರ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಪಾದ್ರಿಯ ಉಪದೇಶದ ಭಾಷೆಗೆ ಸವಾಲೆಸೆವಂತೆ ಮೈಮಾರಿ ಬದುಕುವ ಹೆಂಗಸಿನ ಒರಟು (rude and crude) ಭಾಷೆಯನ್ನೂ, ಆ ಭಾಷೆಯ ಒರಟುತನದಲ್ಲೇ ಅರಳುವ ತಲೆದೂಗಿಸುವ ತರ್ಕದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಕೆಸರಿನ ಕಮಲದಂತೆ ಒರಟು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಅರಳುವ ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಜೇನಳೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಹೊಲಸಿನಲ್ಲರಳುವ ಸೊಗಸು, ಕಾಮದ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಮೇಲೇರುವ ಪ್ರೇಮದ ಔನ್ನತ್ಯವನ್ನೂ ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ sole ಮತ್ತು whole ಗಳನ್ನು soul ಮತ್ತು hole ಎಂದೂ ಅರ್ಥ ಸ್ಫುರಿಸುವಂತೆ ಉಚ್ಚರಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಈ ಸ್ವಾರಸ್ಯವನ್ನು ಕನ್ನಡದ ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ತರುವುದು ಕಷ್ಟ; ಆದ್ದರಿಂದ ಬರೀ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಅನುವಾದದ ಬಗೆಗೆ ನನಗೆ ಅತೃಪ್ತಿಯಿದೆ.

ಹಗೆ

ಮತ್ತೊಂದು ಅನುವಾದ; ಮೂಲ James Stephens:

ಆವೊತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ ಅವನು,
ನಾನು
ದಿಟ್ಟಿಸಿದೆ, ಬಿಗಿದ ತುಟಿ, ಸಿಟ್ಟು, ಕಿರುಗಣ್ಣ
ನೆಟ್ಟ ನೋಟವ ತೂರಿ ಅವನ ಮುಖದೊಳಗೆ;
ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿದು ಕಾಲ್ದೆಗೆಯಲಿರುವಷ್ಟರಲಿ, ಆ ನನ್ನ ಹಗೆಗಾರ -
ಕಲ್ಲೆದೆಯ ಕಾಡಾಡಿ - ನುಡಿದ:
"ಮುಂದೊಂದು ದಿನ, ಇಂದು ಹಿಂದಾದಂದು,
ನಮ್ಮೆಲ್ಲ ಅಸ್ತ್ರ ಪ್ರತ್ಯಸ್ತ್ರಗಳ ಬತ್ತಳಿಕೆ ಬರಿದಾದಂದು
ನಮಗನ್ನಿಸೀತು, ನಾವಿಷ್ಟೊಂದು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತೀವೇಕೆ,
ಸಿಕ್ಕೀತೆ ಹೇಳು ನೆಪವೊಂದಾದರೂ ಅದಕೆ?
ನಮ್ಮ ಹಗೆಯೇ ದೊಡ್ಡ ಒಗಟಂತೆ ಕಂಡೀತು"

ಇಷ್ಟು ಹೇಳಿದ ಅವನು
ಹಿಂದಿರುಗಲಿಲ್ಲ;
ಕಾದ,
ತಿಳೀಯಲು ನನ್ನ ಮನದ ಸೊಲ್ಲ.
ನಾ
ಒಂದು ಕ್ಷಣ ತಡೆದರೂ
ಪ್ರಿಯೆಯ ಮುದ್ದಿಸುವಂತೆ
ನಾನವನ ಮುದ್ದಿಸಿಯೇ ಬಿಡಬಹುದೆನಿಸಿ ಭಯವಾಗಿ...
ಥಟ್ಟನೇ ಓಡಿದೆನು ಅತ್ತ ಜರುಗಿ.

- ೦೬/೦೪/೧೯೯೭

ಮೂಲ:
Hate

My enemy came nigh,
And I
Stared fiercely in his face.
My lips went withing back in grimace,
And stern I watched him with a narrow eye.
Then, as I turned away, my enemy,
That bitter heart and savage, said to me:
"Someday, when this is past,
When all the arrows that we have are cast,
We may ask one another why we hate,
And fail to find a story to relate.
It may seem to us then a mystery
That we should hate each other."

Thus said he,
And did not turn away,
Waiting to hear what I might have to say;
But I fled quickly, fearing if I stayed
I might have kissed him as I would a maid.

ಮರಳು ಜೇನಳೂ ಮತ್ತು ಪಾದ್ರಿಯೂ

ಇದು W.B.Yeats ಕವಿಯ ಕವನವೊಂದರ ಭಾವಾನುವಾದ:
:
ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಪಾದ್ರಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ
ಅದೂ ಇದೂ ಮಾತಾಡಿದೆವು.
"ಎಂಥ ಮೊಲೆಯೀಗ ಸೊರಗಿ ಬಿದ್ದಿಹುದು,
ನರಗಳಿನ್ನೇನು ಬತ್ತುವುವು;
ಸ್ವರ್ಗ ಸೌಧದಲಿ ಬದುಕಿನ್ನಾದರು
ಏತಕೀ ಕೊಳಕು ಕೂಪವು"
:
"ಕೊಳಕಿಗು ಥಳಕಿಗು ಬಿಡದಿಹ ನಂಟು
ಅಗಲಿ ಇರವು ಅವು" - ಚೀರಿದೆ ನಾನು,
"ಸಖರು ಹೋದರೂ ಗೋರಿಯೂ ತಿಳಿದಿದೆ
ಸುಖದ ಶಯ್ಯೆಯೂ ನಿಜವಿದನು.
ಈ ಪತಿತ ದೇಹದಲೆ, ವಿನಯದಿ ಹೆಮ್ಮೆಯ
ಮನದಿ ಅರಿತೆನೀ ಸತ್ಯವನು"
:
"ಹೆಣ್ಣು ಉಬ್ಬುವಳು ಸೆಡೆತು ಬೀಗುವಳು
ಪ್ರೇಮದುನ್ನತಾವಸ್ಥೆಯಲಿ;
ಆದರಾ ಪ್ರೇಮ ಸೌಧದ ನೆಲೆಯೋ
ಹೊಲಸೇ ತುಂಬಿದ ಠಾವಿನಲಿ!
ಹರಿದೇ ಇಲ್ಲದ ಒಂದೇ ವಸ್ತುವ
ಹೊಲೆವುದು ತಾನೇ ಎಲ್ಲಿ?"
:
- ೧೯೯೧/೯೨ ರ ಒಂದು ದಿನ
:
ಮೂಲ:
Crazy Jane Talks with the Bishop
:
I met the Bishop on the road
And much said he and I.
"Those breasts are flat and fallen now,
Those veins must soon be dry;
Live in a heavenly mansion
Not in some foul sty'.
:
"Fair and foul are near of kin,
And fair needs foul" I cried.
"My friends are gone, but that's a truth
Nor grave nor bed denied,
Learn'd in bodily lowliness
And in the heart's pride.
:
"A woman can be proud and stiff
When on love intent;
But love has pitched his mansion in
The place of excrament;
For nothing can be sole or whole
That has not been rent?"
:
ಕೆಲವು ಪದಗಳ ಅರ್ಥ:
Sty = ಹಂದಿಗೂಡು, ದೊಡ್ಡಿ, ರೊಪ್ಪ, ಕೊಂಪೆ, ಕೂಪ
Kin = ನಂಟು, ಸಂಬಂಧ.
Lowliness = ತಗ್ಗಿನ ಸ್ಥಿತಿ, ನಿಮ್ನತೆ, ಹೀನತನ, (philosophically) ನಮ್ರತೆ
be stiff = ಸೆಡೆತುಕೊ, ಬಿಗಿಯಾಗು, ಬಿಗಿ ಹಿಡಿ
Excrament = ವಿಸರ್ಜಿತ ವಸ್ತು, ಮಲ-ಮೂತ್ರ, ಹೊಲಸು.
Rent = (p.p. of "rend") ಹರಿದ, ಸೀಳಿದ, ಛಿದ್ರವಾದ.

ಕೋಗಿಲೆಗೆ

ಇದು Wordsworthಕವಿಯ ಕವನವೊಂದರ ಭಾವಾನುವಾದ:

:

ಓ ಸಂತಸದ ಹೊಸ ಬರವೆ! ನಿನ್ನ ನಾನಾಲಿಸಿಹೆ,

ಆಲಿಸುತ್ತಲೆ ಮನದಿ ಮುದಗೊಳುತಿಹೆ.

ಓ ಕುಕಿಲೇ! ಕರೆಯಲೇ ನಿನ್ನೊಂದು ಹಕ್ಕಿಯೆಂದು,

ಅಥವ ಅಲೆದಾಡುತಿಹ ಬರಿಯ ದನಿಯೆಂದು?

:

ಹುಲ್ಲ ಹಾಸಿನ ಮೇಲೆ ಬರಿದೆ ನಾ ಮಲಗಿರಲು

ಕೇಳಿಬರುವುದು ನಿನ್ನ ಇಪ್ಪರಿಯ ಕುಕಿಲು,

ಬೆಟ್ಟದಿಂ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಚಲಿಪಂತೆ ತೋರುತಲಿ,

ಒಮ್ಮೆ ದೂರದಲೆಲ್ಲೋ, ಮತ್ತಿಲ್ಲೆ ಪಕ್ಕದಲಿ.
:
ರವಿಯ ಕಿರಣದ ಕಾಂತಿ ಸುಮಗಳಿಂ ನಳನಳಿಪ
ಬರಿ ಕಣಿವೆಗಾಗಿಯೇ ಹಾಡುತಿದ್ದರು ನೀನು
ನನಗಾಗಿ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ತರುತಿರುವೆ ಸುಸ್ವಪ್ನ
ಲೋಕದ ಹೊಂಗತೆಯ ಮಧುರ ಕ್ಷಣಗಳನು.
:
ಮೂರ್ಮೆ ಸ್ವಾಗತ ನಿನಗೆ ಓ ವರ್ಷ ಮಿತ್ರನೆ!
ಆಗಿರುವೆ ನೀನೆನಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಕೂಡ
ಹಕ್ಕಿಯಲ್ಲ, ಒಂದಗೋಚರದ ವಸ್ತು,
ಒಂದು ದನಿ, ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡಿಸಲಾಗದ ಗೂಢ;
:
ಶಾಲೆಯೋದುತ್ತಿದ್ದ ನನ್ನೆಳವೆ ದಿನಗಳಲಿ
ನಾ ಕೇಳುತಿದ್ದದ್ದು; ಅದೆ ಸೊಲ್ಲು
ಹುಡುಕಲೆನ್ನೆಳೆದದ್ದು ನೂರಾರು ದಿಕ್ಕಿನಲಿ
ಪೊದೆಗಳಲಿ, ಮರಗಳಲಿ, ಆಗಸದಲೆಲ್ಲೆಲ್ಲು.
:
ನಿನ್ನ ಕಾಣುವ ಬಯಕೆ ಹೊತ್ತು ನಾ ಅಂಡಲೆದೆ,
ಕಾಡಿನಲಿ, ಸಿರಿಹಸುರ ಬನಗಳಲ್ಲಿ;
ನೀ ಎಂದೂ ಕಾಣ್ಪಡದೆ, ಬಯಕೆಯಾಗೇ ಉಳಿದೆ
ಕೆಡೆದೆನ್ನ ಕಾತರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಲಿ.
:
ಆದರೂ ಈ ಬಯಲ ವಿಸ್ತಾರದಲಿ ಮಲಗಿ
ಇಂದಿಗೂ ನಾ ನಿನ್ನ ಕೇಳಬಲ್ಲೆ;
ಆ ಸೊಗದ ದಿನಗಳನು ಪಡೆವವರೆಗೂ ತಿರುಗಿ
ನಿನ್ನ ಇನಿದನಿಯ ನಾನಾಲೈಸಬಲ್ಲೆ.
:
ಓ ದಯವಡೆದ ಹಕ್ಕಿಯೇ! ನಾವು ದಿನ ದಿನ ಬದುಕ
ಸವೆಯಿಸುವ ಈ ಭೂಮಿಯಾಗುವುದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ
ತಾನಲೌಕಿಕವಾದ ಯಕ್ಷ ಕಿನ್ನರ ಲೋಕ;
ಅದೆ ನಿನಗೆ ತಕ್ಕ ಮನೆ, ಅದುವೆ ಹೆಮ್ಮೆ!
:
- ೧೯೯೧ ರ ಒಂದು ದಿನ

:

ಮೂಲ:

To the Cuckoo

:

O blithe New-comer! I have heard,

I hear thee and rejoice.
O cuckoo! Shall I call thee Bird,
Or but a wandering Voice?

::
While I am lying on the grass

Thy twofold shout I hear,

From hill to hill it seems to pass

At once far off, and near.

:

Though babling only to the vale,

Of sunshine and of flowers,

Thou bringst unto me a tale

Of visionary hours

:

Thrice welcome darling of the spring!

Even yet thou art to me

No bird, but an invisible thing

A voice, a mystery;

:

The same whom in my school-boy days

I listened to; that cry

Which made me look a thousand ways

In bush, and tree, and sky.

:

To seek thee did I often rove

Through woods and on green;

And thou wert still a hope, a love;

Still longed for, never seen.

:

And I can listen to thee yet;

Can lay upon the plain

And listen, till I do beget

That golden time again

:

O blessed bird! the earth we pace

Again appears to be

An unsubstantial faery place;

That is fit home for thee!